Katı Anayasa nedir? Bir anayasayı katı hale getiren usuller nelerdir?

Katı Anayasa nedir? Bir anayasayı katı hale getiren usuller nelerdir?

Katı Anayasa nedir? Bir anayasayı katı hale getiren usuller nelerdir?
Yayınlama: 17.10.2022
18
A+
A-

Katı Anayasa nedir? Bir anayasayı katı hale getiren usuller nelerdir?

Katı anayasa/rigid constitution, sıradan kanunlardan daha farklı organlarca ve daha zor usûllerle değiştirilebilen anayasadır. Yazısız anayasalar nasıl nitelikleri gereği yumuşak iseler, yazılı anayasalarda katıdır. Birkaç istisna dışında yazılı anayasaların hepsi değiştirilme usûllerini belirler. Değiştirilme usûlünün anayasada belirlenmesi zorunlu olarak kanunlar için öngörülenden farklı bir usûlün belirlenmesi anlamına gelir.

Bir anayasaya “katılık” sağlamanın değişik yolları vardır:

a) Özel Meclis Usûlü: Anayasa değişikliğinin sırf bu amaçla oluşturulacak özel bir meclis tarafından yapılması anayasaya katılık sağlar.1958 Fransız Anayasa’sına göre anayasa değişikliğinin Millet Meclisi ve Senatonun birlikte toplanmasından oluşan bir kongre tarafından yapılması öngörülmüştür.

b) Üye Tamsayısının Salt Çoğunluğu Kuralı: Şayet bir anayasanın değiştirilebilmesi için –kanunlar için aranmayan- parlamento üye tamsayınsın salt çoğunluğu aranıyorsa o anayasa katıdır. Örneğin İtalyan anayasası. (m. 138/1)

c) Nitelikli Çoğunluk Kuralı: Anayasanın değiştirilebilmesi için parlamentonun üye tamsayısının beşte üçü, üçte ikisi dörtte üçü gibi nitelikli bir çoğunluk aranıyorsa o anayasa katıdır. 1949 Alman anayasası anayasa değişiklikleri için 2/3 nitelikli çoğunluk arar.

d) Halkoylaması: Kanunlar için aranmadığı halde anayasa değişikliğinin halkoylamasına sunulması gerekiyorsa bu anayasa katıdır. Örneğin 1999 İsviçre anayasası anayasa değişikliklerinin referanduma götürülmesini şart kılmaktadır.

e) Değiştirilemeyecek Maddeler veya İlkeler: Bir anayasanın bazı maddelerinin değiştirilmesi yasak ise o madde katıdır. Örneğin Fransız anayasasını 79. Maddesine göre hükümet şeklinin cumhuriyet olduğunu belirten maddenin değiştirilmesi yasaktır.

f) Süre Yasağı: Bir anayasanın kabul edilmesinden sonra belli bir süre değiştirilmesi yasak ise o anayasa yine katıdır. 1787 ABD anayasası 5. Maddesi 1808 yılına kadar değiştirilmesini yasaklamıştır.

g) Dönem Yasağı: Bir anayasa kendisinin belirli dönemlerde veya durumlarda değiştirilmesini yasaklıyorsa o anayasa katıdır. İspanyol ve Portekiz anayasaları savaş, sıkıyönetim ve olağanüstü hallerinde anayasa değişikliğini yasaklamıştır.

www.cevapoloji.com

h) Değişikliğin İkinci Defa Kabulü: Anayasa değişikliğinin kabul edilebilmesi için kabul edilen değişikliğin belli bir süre sonra parlamento tarafından tekrar kabul edilme şartı vardır. İzlanda anayasasına göre, anayasa değişikliğini kabul eden parlamento feshedilir ve seçimlere gidilir. Yeni parlamento da değişiklikleri kabul ederse anayasa değişikliği C. Başkanının onayı ile yürürlüğe girer.

ı) Devlet Başkanının Mutlak veya Geçici Veto Yetkisi: Sıradan kanunlar için devlet başkanına tanınmadığı halde anayasa değişiklikleri için devlet başkanına böyle bir yetki tanınması anayasayı katı hale getirir. Danimarka ve Hollanda anayasaları monarklara mutlak bir veto yetkisi vermiştir. 1982 Türk Anayasası 175. Maddesi ise C.Başkanına anayasa değişikliklerini güçleştirici bir yetki vermiştir.

i) Federe Devletlerin Onayı: Federal devletlerde Federal anayasa değişikliklerinin federe devletlerce onayı gerekir. 1787 ABD Anayasasına göre anayasa değişikliklerinin federe devletlerin dörtte üçü tarafından onanması şarttır.

Bir anayasanın katı sayılması için yukarıdaki düzenlemelerin hepsinin bulunması zorunlu değildir. Bu usullerden birini taşıyan anayasa katıdır.

Bir Yorum Yazın

Ziyaretçi Yorumları - 0 Yorum

Henüz yorum yapılmamış.